CHRISTIAAN LIEVERSE
Over schoonheid, identiteit en imperfectie
In het werk van Christiaan Lieverse keert een aantal spanningsvelden voortdurend terug: schoonheid en imperfectie, controle en toeval, identiteit en projectie.
Lieverse werkt voornamelijk met het menselijke gezicht, maar portretkunst is zelden het eigenlijke onderwerp. Het gezicht wordt een terrein waarop identiteit wordt geprojecteerd, geconstrueerd en veranderd. Zijn figuren kijken de toeschouwer vaak rechtstreeks aan en keren daarmee de handeling van het kijken subtiel om. Wij observeren hen, maar worden ons gaandeweg bewust van de aannames waarmee we zelf kijken.
Materiaal speelt hierin een essentiële rol. Perzische tapijten, koeienhuid en bitumen zijn niet slechts ondergronden waarop een beeld wordt aangebracht. Ze brengen hun eigen geschiedenis, betekenis en imperfecties mee in het werk.
Op Perzische tapijten verplaatsen verfijnde patronen van bloeiende tuinen, van oudsher verbonden met een aardse verbeelding van het paradijs, zich naar menselijke gezichten. Daar worden ze ornament, tatoeage en identiteit. In het Hybrid Project verwijst koeienhuid naar de steeds minder vanzelfsprekende grens tussen mens en dier, natuurlijk en kunstmatig. In de Asphalt Series worden zorgvuldig geschilderde monochrome portretten blootgesteld aan vuur. De hitte verandert het bitumen op onvoorspelbare wijze en geeft daarmee het toeval een plaats in het beeld.
Steeds opnieuw begint Lieverse met schoonheid en laat hij vervolgens iets toe dat die schoonheid verstoort.
Juist die verstoring is wezenlijk voor zijn werk. Imperfectie is niet iets wat gecorrigeerd of verborgen moet worden, maar iets waaruit schoonheid kan ontstaan. De weerbarstigheid van het materiaal, de werking van het vuur en de onregelmatigheid van een bestaande ondergrond krijgen ruimte om het uiteindelijke beeld mede te bepalen.
Onder deze materiële transformaties ligt een bredere zoektocht naar hedendaagse identiteit. We leven in een cultuur die steeds sterker gericht is op optimalisering: van ons lichaam, ons uiterlijk, onze opvattingen en de versies van onszelf die we aan anderen presenteren. Tegelijkertijd worden we omringd door een ongekende stroom beelden die voortdurend uitnodigen tot onmiddellijke herkenning, interpretatie en oordeel.
Het werk van Lieverse beweegt in de tegenovergestelde richting. Zijn portretten vragen ons om langzamer te kijken. Ze bieden geen vaststaand verhaal en verzetten zich tegen eenvoudige conclusies. Schoonheid en ongemak, natuurlijk en kunstmatig, controle en overgave blijven naast elkaar bestaan.
Misschien is dat de reden waarom de blik zo'n centrale plaats inneemt in zijn werk. Deze gezichten vertellen ons niet wie ze zijn. In plaats daarvan maken ze zichtbaar hoe sterk onze behoefte is om te bepalen wie ze zijn.
Uiteindelijk gaan de portretten van Lieverse evenzeer over de toeschouwer als over de geportretteerde. Ze stellen de vraag of het nog mogelijk is om naar een beeld, of naar een ander mens, te kijken met nieuwsgierigheid vóór het oordeel. Om eerst te kijken, voordat we besluiten wat we zien.